لطف الله هنرفر

75

اصفهان ( فارسى )

و از آن حمايت كرد ) آن‌جا را آتشكده كرد و بت‌ها را بيرون ريخت . اين خانه در سه فرسخى اصفهان است و تاكنون ( يعنى تا نيمهء قرن چهارم هجرى و زمان زندگى مسعودى ) در نزد مجوسان ( - زردشتيان ) محترم است . « 1 » مير سيد على جناب ، مؤلف الاصفهان نيز مطالب مسعودى را در مورد سابقهء قدمت آتشگاه به نقل از كتاب مروج الذّهب با ذكر نظريه‌هاى محققان ديگر در كتاب خود آورده است . « 2 » بنابر آنچه ديگر مورخان و محدثين و جغرافيادان‌هاى اصفهان قرن چهارم هجرى ، مانند ابو الحسن حمزهء اصفهانى مؤلف كتاب تاريخ اصفهان و حافظ ابو نعيم مؤلف كتاب ذكر اخبار اصفهان نوشته‌اند ، بهمن بن اسفنديار كه او را با اردشير درازدست هخامنشى يكى مىدانند ، در روستاى ماربين ( - مهرين ، مهربين ) به بناى آتشكده‌اى بر فراز كوهچهء آتشگاه امروز اقدام مىكند كه در قرن چهارم هنوز مشتعل بوده است . ابن خوقل بغدادى ، سياح و جغرافيانويس عرب هم ، كه در اواخر قرن چهارم هجرى ضمن سياحت ممالك اسلامى به اصفهان مسافرت كرده در كتاب معروف خود صورة الارض مىنويسد كه در روستاى مهرين ( - ماربين امروز ) اين آتشكده مشتعل بوده و پيروان آيين زردشت براى نگاهدارى آن خراج ساليان مىپرداخته‌اند . « 3 » در قرن پنجم هجرى نيز مافرّوخى اصفهانى مؤلف رسالهء محاسن اصفهان از اين آتشگاه به نام « بيت النار » ياد مىكند ، ولى نمىگويد كه مشتعل است ؛ بنابراين به نظر مىرسد كه از اين تاريخ به بعد پيروان

--> ( 1 ) . مروج الذّهب ، تأليف ابو الحسن على بن حسين مسعودى ( حدود 280 - 345 ه ق پيشواى مورخان عرب كه او را امام المورخين لقب داده‌اند و فن كريمر محقق آلمانى او را هرودت اعراب مىنامد ) ، ترجمهء ابو القاسم پاينده ، مقدمهء ج 1 ، چ 4 ، تهران ، 1370 ه ق . ( 2 ) . - جناب ، مير سيد على ، الاصفهان ، اصفهان ، 1303 ه ش ، ص 39 . ( 3 ) . - ابن حوقل ، صورة الارض ، ترجمهء جعفر شعار ، تهران ، بنياد فرهنگ ايران ، 1345 ه ش .